در بازار نقره ایران، ترجیح به ساچمه فقط به خاطر راحتی وزنکشی نیست؛ بلکه ترکیبی از عوامل فنی، اقتصادی و سنتی باعث شده این شکل از نقره رایجتر از شمش باشد.
نخست، ساختار مصرف نقره در ایران است. بخش عمده نقره در کارگاههای جواهرسازی، ساخت انگشتر، صنایع دستی مانند فیروزهکوبی و ملیلهکاری و همچنین ریختهگری قطعات کوچک مصرف میشود. این کارگاهها معمولاً هر روز مقدار کمی نقره ذوب میکنند. ساچمه برای این کار مناسبتر است، چون سریع در بوته ذوب میشود، یکنواخت گرم میشود و نیازی به بریدن یا خرد کردن ندارد؛ در حالی که شمش قبل از ذوب باید بریده یا شکسته شود.
دوم، مسئله کنترل خلوص در بازار سنتی است. در بازارهایی مانند تهران، اصفهان و تبریز، معامله نقره بیشتر بر اساس وزن و عیار انجام میشود نه برند. ساچمههای نقره معمولاً با عیار ۹۹۹ یا ۹۹۵ عرضه میشوند و به راحتی میتوان از آنها برای ریگیری نمونه برداشت. اما شمش اگر پلمب یا برند معتبر نداشته باشد معمولاً باید برای آزمایش شکسته یا سوراخ شود.
سوم، نقدشوندگی بالاتر ساچمه است. ساچمه را میتوان به هر مقدار فروخت، اما شمش معمولاً باید به طور کامل معامله شود یا شکسته شود. به همین دلیل برای معاملات روزمره بازار سنتی، ساچمه انعطاف بیشتری دارد.
چهارم، هزینه تولید کمتر است. تولید شمش استاندارد به قالب دقیق، تجهیزات ریختهگری، پولیش، حک برند و گاهی بستهبندی نیاز دارد. اما تولید ساچمه بسیار سادهتر است: نقره مذاب از سوراخ یا توری عبور داده میشود و در آب سرد به دانههای کروی تبدیل میشود. این فرآیند سریعتر و ارزانتر است.
پنجم، نبود بازار گسترده برای شمش نقره سرمایهای در ایران است. در کشورهایی مانند آمریکا، کانادا، سوئیس و استرالیا شمشهای استاندارد با برندهایی مانند PAMP، Valcambi، Royal Canadian Mint و Perth Mint معامله میشوند. این شمشها شماره سریال و پلمب دارند و برای سرمایهگذاری خرید و فروش میشوند. اما در ایران بیشتر معاملات نقره برای مصرف صنعتی و کارگاهی است.
ششم، حمل و نگهداری ساچمه سادهتر است. دانههای نقره در کیسه یا بستهبندی معمولی آسیب نمیبینند، در حالی که شمشهای نقره به دلیل نرم بودن فلز ممکن است خط بیفتند یا تغییر شکل دهند.
در نهایت، سنت بازار نیز نقش مهمی دارد. بازار نقره ایران از گذشته با ساچمه و خاکه نقره کار میکرده و بسیاری از قواعد معامله و ریگیری بر همین اساس شکل گرفته است.
به همین دلیل در بازار ایران نقره بیشتر به شکل ساچمه با عیار بالا (معمولاً ۹۹۹) معامله میشود و در صورت نیاز، این ساچمهها در بوته ذوب شده و به قطعات یا زیورآلات تبدیل میشوند.
بدون دیدگاه